ENKOPREZİS (KAKA KAÇIRMA)

 

Dört yaşından büyük çocuklarda en az üç ay süreyle, ayda en az bir kez olan kaka kaçırmaya enkoprezis adı verilmektedir.

 

Kaka kontrolünü hiç kazanmamışsa primer enkorezis, daha önce en az 6 ay süreyle kaka kontrolü kazanmış bireyin kaka kontrolünü kaybetmesine ise sekonder enkoprezis adı verilmektedir.

 

4 yaş üstü çocuklarda %1-3 sıklığında görülmektedir. Yaklaşık %30-50’sinde ek psikiyatrik tanı söz konusudur. Erkeklerde kızlara göre daha sıktır.

 

Enkoprezisin nedenleri ve risk faktörleri arasında yetersiz ve uygun olmayan tuvalet eğitimi, aile içinde yaşanan çatışmalar, iletişim bozuklukları, stresli yaşam olayları, genetik yatkınlık, kabızlık, çeşitli bağırsak sorunları ve kullanılan ilaçlar sayılabilir. Bazen de çocuklar üşengeçlikleri ve oyunlarını bölmek istemedikleri için tuvalete gitmeyi ertelemekte, bu da bağırsakların kontrolsüz bir şekilde boşalmasına yol açmaktadır. Yine çocukta kabızlık sorunu olmasından dolayı çocuk zorlu veya ağrılı dışkılamadan dolayı tuvalete gitmekten kaçınabilir ve bu da bir kısırdöngü sebebi olabilir.

 

Enkoprezis olan çocuklarda zamanla toplumdan kaçma, çamaşırlarını saklama ve özgüven kaybı görülmektedir.

 

ENKOPREZİS TEDAVİSİ

 

Kabızlık problemi varsa çözülmeli eğer eşlik eden diğer organik sorunlar varsa bu sorunlar giderilmelidir.

 

Sert ve büyük dışkının çıkarılması için dışkı yumuşatıcı ilaçlardan (laksatif) yararlanılabilir.

 

Dışkı birikmesini engellemek amacıyla diyette lifli gıdalar yer almalı, çocuk su içmeye ve uygun şekilde hareket etmeye teşvik edilmelidir.

 

Tuvalet ile ilgili aktiviteler arttırılmalı, çocuğu motive edici stratejiler kullanılmalıdır.

 

Çocuk kaka kaçırdığında herhangi bir kınama ve cezalandırma yöntemi kullanılmamalıdır.

 

Anne-çocuk arasındaki ilişki düzenlenmeli, aile sorunlarına uygun çözümler üretilmelidir.

 

Çocuğun bağırsak hareketlerinin düzenlenmesi için uygun bir zaman dilimi seçilmeli; örneğin sabah, öğleden sonra veya akşam yemeklerden 10-15 dakika sonra yaklaşık 5-10 dakika süreyle düzenli bir şekilde tuvalete oturma sağlanmalıdır. Bu oturma ve oturduğu zaman kaka yapmalar uygun bir şekilde daha önceden belirlendiği üzere ödüllendirilebilir.

Tuvalete oturma her gün aynı saatte olmalı, alarm ve kronometrelerden yararlanılmalıdır.

 

Tuvalete oturduğu zaman çocuğun ayağı yere sağlam bir şekilde basmalıdır.

 

Kaka kaçırdığı zaman çocuğun da kaka temizliğine yaşına uygun bir şekilde katılımı sağlanmalıdır.